عناوین این مطلب
| 1. مقدمه |
| 2. درخت تارا |
| 3. صمغ تارا |
| 4. ویژگیهای ساختاری صمغ تارا |
| 5. تولید صمغ تارا |
| 6. کاربردهای صمغ تارا |
| 7. آیا صمغ دانه فلوس (خرنوب هندی) میتواند با صمغ تارا برابری نماید؟ |
مقدمه
صنعت صمغهای گیاهی بهدنبال منابع جدیدتر صمغهای پلیساکاریدی، بهخصوص گالاکتومانانها است. جستجو برای گیاهان کمتر شناخته شده بهعنوان منابعی از صمغها زمانی اهمیت پیدا میکند که منبع رایج یک صمغ خاص با ویژگیهای کاری مشخص، از تولید کافی جهت برآوردن تقاضای فزاینده بازار برخوردار نباشد.
دسترسی ناکافی به یک صمغ منجر به افزایش مکرر قیمت آن صمغ شده، بهخصوص زمانیکه کاربرد غذایی آن بیشتر مطرح باشد. چنین وضعی در مورد صمغ لوبیای لوکاست (LBG) وجود داشته است. در شرایط حاضر تولید جهانی صمغ لوبیای لوکاست حدود ۲۰/۰۰۰ تن در سال بوده، حال آنکه تقاضای آن مرتبا در حال افزایش است. نتیجه این امر افزایش پیوسته قیمت LBG، و جستجو برای جایگزینهای دیگر بوده است. نیاز به یک صمغ گالاکتومانانی با ویژگیهای خاصِ مشابه با LBG منجر به توسعه صمغ تارا بهعنوان یک هیدروکلوئید غذایی گردیده است.
محدودیتهایی که در افزایش تولید LBG وجود دارد، میتواند با شناسایی دیگر صمغهای گالاکتومانانی که دارای درصد پایینتری از گالاکتوز هستند، برطرف شود. با توجه به این حقیقت که تولید کلی LBG بعید است که در سطح فعلی باقی بماند، جستجو برای یافتن جایگزین آن در دیگر صمغهای درختی ادامه دارد. تلاشها برای تغییر ویژگیهای کاری برخی از پلیساکاریدهای فراوان (مثل صمغ گوآر) بهمنظور جایگزینی LBG، با موفقیت بسیار محدودی همراه بوده است.
اگر نگاهی به تاریخ معرفی صمغ گوآر به صنعت کاغذ آمریکا برای جایگزینی LBG داشته باشیم، پی میبریم که استفاده از صمغ گوآر در بعضی از حوزههای صنعتی همچون حفاری چاههای نفتی، افزودنیهای غذایی، و چاپ پارچه بهسرعت افزایش یافته است. مصرف صمغ گوآر همچنین با توجه به معرفی محصولات تغییریافته و مشتق شده آن، که کاربردهای صنعتی بیشماری پیدا نمودهاند، افزایش بیشتری داشته است. با این حال، صمغ گوآر هنوز جایگزین مناسبی برای LBG، حداقل در محصولات غذایی خاص (برای مثال ژلهای غذایی، بستنیها، و دیگر مواد غذایی منجمد)، شناخته نمیشود. ازاینرو، تقاضای فزایندهای برای LBG یا صمغهای معادل آن در صنایع غذایی، یعنی جاییکه تنها گالاکتومانانهایِ دارای محتوای گالاکتوز پایینتر (نسبت مانوز به گالاکتوز برابر با ۳ به ۱ یا کمتر) میتوانند استفاده شوند، وجود دارد.
هر گونه گالاکتومانانی با محتوای گالاکتوز پایینتر، حلالیت آبی کمتری داشته و احتمالا رفتار رئولوژیکی سُل- ژلِ مخلوط یا نیمهژل نشان میدهد. با توجه به شرایط منطقهای و اقلیمی، احتمالی برای افزایش تولید LBG جهت برآوردن تقاضای فزاینده وجود ندارد. لذا اکنون صمغهایی از دیگر منابع گیاهی برای جانشینی LBG مورد بررسی هستند. چنین جایگزینی در صمغ تارا یافت شده است.
بهطورکلی گالاکتومانانهای حاصل از درختان بالغ و چندساله، محتوای گالاکتوز پایینتری نسبت به گیاهان سالیانه (گوآر و شنبلیله) دارند. جستجو برای درختان حبوباتی که دارای چنین گالاکتومانانهایی هستند، ادامه دارد. LBG نهتنها نسبت بهینهای از مانوز به گالاکتوز دارد، بلکه همچنین جایگیری مطلوبی از زوائد گالاکتوز روی ستون اصلی مانان داشته، که آنرا برای مصرف در مواد غذایی مناسب میسازد. استفاده از صمغهای نوع LBG احتمالا، بهجز برای قیمت آن و نیز بهخاطر بعضی کاستیها در کارایی آن بهعنوان افزودنی غذایی، کاهش نمییابد.
صمغ تارا
صمغ تارا پلیساکارید گالاکتومانانی منحصربهفرد بوده، که از دانه درخت حبوباتی تارا (Caesalpinia spinosa) بدست میآید. نسبت مانوز به گالاکتوز در صمغ تارا تقریبا ۳ به ۱ است، که از این جهت مابین صمغ گوآر (۲ به ۱) و LBG (4 به ۱) قرار میگیرد. در ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی، صمغ تارا رفتاری شبیه به مخلوط صمغ گوآر و LBG دارد. صمغ تارا در مقادیر بسیار کمتر از دو گالاکتومانان عمده دیگر (گوآر در حدود ۱۰۰/۰۰۰ تن و LBG در حدود ۲۰/۰۰۰ تن در سال) و تنها در حدود ۱۰۰۰ تن در سال تولید میشود. با توجه به اینکه صمغ تارا در حجم بسیار کمتر تولید میشود، لذا هنوز جایگاه شایسته خود را در دنیای هیدروکلوئیدها یا صمغهای تجاری پیدا نکرده است. هنوز این احتمال وجود دارد که مخلوطهای این صمغ با دیگر صمغها، نظیر صمغ زانتان، رئولوژی منحصربهفردی داشته باشد و بتواند چشماندازهای جدیدی را برای کاربردش در مواد غذایی باز نماید.