ژل آلوئه‎ورا

آلوئه­‎ورا یک کاکتوس نوک تیز، مانند گیاهان مقاوم به خشکی می­‎باشد. این گیاه، چندساله و خوشه­‎ای شکل با ریشه فیبری ضخیم بوده که به‎هنگام بلوغ، برگ‎های پایه‎ای بزرگی (معمولا ۱۶-۱۲ برگ در هر بوته) با حداکثر وزن ۱/۵ کیلو تولید می‏‎کند. این گیاه زمانی‏‎که حدودا ۴ ساله است بالغ شده و طول عمری در حدود ۱۲ سال دارد. برگ‎ها تا حد ۰/۵ متر طول و ۱۰-۸ سانتی‏متر عرض در پایه خود داشته که تا رسیدن به نوک، باریک و مخروطی شده و دندان‏‎های اره‎مانندی در امتداد لبه‌های این برگ‎ها قرار دارد. در مقطع عرضی، این گیاه ظاهر کمی مقعر در سطحِ روی برگ و به‎طور مشخص ظاهر محدب در سطح زیرین برگ نشان می‎دهد. برگ‎ها با پوست ضخیمی که زیر آن اپیدرم و مزوفیل حضور دارند پوشیده شده است. نهال‎های آلوئه‎ورا (پاجوش‎ها) دارای برگ‎هایی با نقاط سفید رنگ روی سطح خود بوده که به‎ مرور با رسیدگی و بلوغ گیاه، این نقاط سفید کمتر شده و از بین می‎رود.

گیاه آلوئه‎ورا را می‎توان هر ۸-۶ هفته با جدا کردن ۴-۳ برگ در هر بوته برداشت نمود. گل‎های قرمز، زرد، بنفش یا رنگ پریده در بیشتر سال حضور دارند و در یک خوشه بلند در بالای ساقه گل که از مرکز برگ‎های قاعده می‎روید، ظاهر می‎گردند. ساقه گل تا ارتفاع ۱/۵ متر رشد می‎کند. میوه آلوئه‎ورا یک کپسول مثلثیِ حاوی دانه‎های بسیاری است. گیاه آلوئه‎ورا عملا عاری از بیماری است، با این حال گاهی اوقات ممکن است به‎دلیل عفونت قارچی یا فساد نرم، لکه‎های سیاهی روی سطح بالایی برگِ آن ایجاد شود که شاید به کل گیاه آسیب برساند. عامل فساد نرمِ آلوئه‎ورا یک باکتری است. یخ‎زدگی دشمن دیگر آلوئه‎ورا است و این گیاه نمی‎تواند در شرایط یخ‎زدگی زنده بماند. دود دادن در زمین کشت در طول شب‎های یخبندان یک اقدام صورت گرفته توسط کشاورزان برای حفاظت از زمین کشت آلوئه‎ورا در برابر یخ‎زدگی می‎باشد.

بیش از ۲۵۰ گونه آلوئه‎ورا در سراسر دنیا رشد می‎کند، با این حال، تنها دو گونه آن در حد وسیع و تجاری تولید می‎شود که شامل Aloe barbadensis Miller (آلوئه‎ورا) و Aloe aborescens می‎باشند. حداقل دو گونه دیگر با نام‎های Aloe perry baker و Aloe ferox وجود دارند که دارای خواص دارویی هستند. بیشتر گیاهان آلوئه‎ورا غیرسمی بوده اما یک تعداد معدودی بسیار سمی هستند و حاوی ماده‎ای مشابه زهر شوکران می‎باشند. Aloe variegate یک گونه کوتاه قامت است که تنها چند سانتی‎متر قطر داشته و یک گیاه خانگی محبوب است.

فیتوشیمی آلوئه‎ورا

تعداد ۲۰۰ نوع مختلف از مولکول‎ها در آلوئه‎ورا وجود دارد. ژل برگ آلوئه‎ورا حاوی حدود %۹۸ آب است. محتوای جامد کلِ ژل آلوئه‎ورا %۰/۶۶ و جامدات محلول نیز %۰/۵۶ با اندکی نوسانات فصلی می‎باشد. بر مبنای ماده خشک، ژل آلوئه‎ورا متشکل از پلی‎ساکاریدها (%۵۵)، قندها (%۱۷)، مواد معدنی (%۱۶)، پروتئین‎ها (%۷)، چربی‎ها (%۴) و اجزای فنلی (%۱) است. ژل آلوئه‎ورا حاوی ویتامین‎های بسیاری از جمله ویتامین‎های آنتی‎اکسیدانی مهم یعنی ویتامین A، C و E می‎باشد. ویتامین B1 (تیامین)، نیاسین، ویتامین B2 (ریبوفلاوین)، کولین و فولیک اسید نیز در ژل آلوئه‎ورا وجود دارند. بعضی از محققین حضور مقادیر ناچیز از ویتامین B12 (سیانوکوبالامین) را، که به‎‏طور معمول در منابع حیوانی وجود دارد، در ژل آلوئه‎ورا مطرح نموده‎اند.

کربوهیدرات‎ها از لایه موسیلاژی گیاه در زیر پوست، یعنی محیط پارانشیمِ داخلی یا ژل، بدست آمده و شامل مونو- و پلی‎ساکاریدهاست. مهمترین کربوهیدرات‎های ژل آلوئه‎ورا، پلی‎ساکاریدهای بلند زنجیرِ متشکل از گلوکز و مانوز بوده که تحت عنوان گلوکومانان‎ها شناخته می‎شوند. زایلوز، رامنوز، گالاکتوز و آرابینوز نیز به میزان کمی همراه با لوپئول (یک تری‎ترپنوئید)، کلسترول، کمپسترول و بتاسیتوسترول در ژل آلوئه‎ورا وجود دارند. مطالعات ساختاری روی پلی‎ساکاریدهای ژل آلوئه‎ورا نشان داده که این ژل متشکل از حداقل چهار گلوکومانان نسبتا استیله شده، که پلیمرهای خطیِ بدون انشعاب و دارای پیوندهای گلیکوزیدی ۱، ۴ با گلوکز و مانوز هستند، می‎باشد. ویسکوزیته ژل به‎‏محض هیدرولیز این قندها کاهش می‎یابد. زمانی که ژل به‎صورت خوراکی مصرف می‎شود، بعضی از قندها با سایت‎های پذیرنده که روده را می‎پوشانند پیوند شده و سدی را ایجاد نموده که احتمالا می‎تواند به جلوگیری از “سندروم روده تحریک‎پذیر” کمک نماید.

حضور اسید ارونیک (گالاکتورونیک اسید و الیگوساکاریدها) در ژل آلوئه‎ورا بیانگر ماهیت پلی‎الکترولیتی آن است. حداقل ۶ آنزیم در ژل آلوئه‎ورا وجود داشته که شامل برادیکیناز، سلولاز، کربوکسی‎پپتیداز، کاتالاز، آمیلاز و اکسیداز می‎باشد. کربوکسی‎پپتیداز، برادیکیناز را در محل زخم یا بریدگی حادث شده در بدن غیرفعال نموده و باعث کاهش درد و ایجاد اثر ضد التهابی می‎گردد. طی فرآیند التهاب، برادیکیناز سبب ایجاد دردِ ناشی از اتساع عروقی می‏‎‎شود. ژل آلوئه‎ورا همچنین حاوی گلوتاتیون پراکسیداز و نیز چندین ایزوزایم (یا ایزوآنزیم) از سوپر اکسید دیسموتاز است. به‎نظر می‎رسد غلظت پتاسیم و کلرید در آب آلوئه‎ورا در مقایسه با اکثر محصولات گیاهی بسیار بالاتر است، در حالی‎که محتوای سدیم کمتر می‎باشد. کلسیم، منیزیم، مس، روی، کروم و آهن نیز در محصولات آلوئه‎ورا یافت شده‎اند. لاکتات منیزیم فعالیت هیستیدین دکربوکسیلاز را مهار نموده و مانع تشکیل هیستامین از آمینواسید هیستیدین می‎شود. هیستامین در بسیاری از واکنش‎های آلرژیک آزاد شده و باعث خارش شدید و درد می‏‎گردد. پیشگیری از تشکیل هیستامین می‎تواند اثرات ضد آلرژیکِ ژل آلوئه‎ورا را تشریح نماید.

آنتراکوئینون‎ها ترکیبات فنولیِ موجود در شیره یا ترشحات زرد رنگِ برگ یا لاتکس آلوئه‎ورا هستند. لاتکس آلوئه‎ورا حاوی مجموعه‎ای از گلیکوزیدها با نام آنتراکوئینون‎ها بوده که معروفترین آنها آلوئین A و آلوئین B می‎باشد. آلوئه‎های تلخ (ترشحات زرد خشک) متشکل از آنتراکوئینون‎های آزاد و مشتقات آنهاست.

این ترکیبات زمانی که در مقادیر زیادی مصرف می‎شوند، اثرات مسهل کنندگی قوی ایجاد نموده اما وقتی غلظتشان پایین باشد به‏‎نظر می‎رسد به جذب روده کمک نموده و به‎عنوان عوامل ضدمیکروبی و ضددرد قوی نقش ایفا می‎کنند.

یک گلیکوپروتئین با خواص ضد آلرژیک با نام آلپروژن (alprogen) از ژل آلوئه‎ورا ایزوله شده است. به‎علاوه، یک ترکیب ضدالتهابی با نام C-گلیکوزیل کرومون نیز از این ژل جداسازی شده است.

ساپونین‎ها مواد صابونی هستند که %۳ ژل آلوئه‎ورا را تشکیل داده و جزء پاک‎کننده‎های عمومی بوده که خواص ضدعفونی کننده دارند. استرول‎ها شامل کمپسترول، بتا سیتوسترول و لوپئول هستند. سالیسیک اسید یک ترکیب آسپیرین مانند بوده که دارای خواص کاهش درد است. حدود ۲۰ آمینواسید از کل ۲۲ آمینواسید و ۷ آمینواسید ضروری از ۸ آمینواسید ضروریِ مورد نیازِ بدن انسان، در ژل آلوئه‎ورا وجود دارد.

عصاره یک گیاه ۳ ساله آلوئه‎ورا دارای قوی‎ترین فعالیت مهارکنندگی رادیکال آزاد (%۷۲/۱۹) بوده که به‎طور قابل توجهی بالاتر از بوتیل هیدروکسی تولوئن (BHT) (%70/52) و آلفا-توکوفرول (%۶۵/۶۵) است.

منبع: برگرفته از مقالات معتبر علمی

*** فروش آنلاین پودر ژل آلوئه ورا