صمغ فارسی (زدو)(Persian Gum)

صمغ فارسی، صمغ زدو، صمغ شیرازی، فروش صمف زدو، zedo gum، persian gumصمغ فارسی، صمغ تراوش شده از درخت بادام کوهی (با نام علمی Amygdalus scoparia) می‎باشد. اين صمغ كه به نام‎هاي “صمغ زدو” و “صمغ شيرازي” نيز معروف است، به رنگ‎های سفيد، زرد و قرمز ديده مي‎شود و بر همین اساس درجه‎بندی می‎گردد. صمغ فارسي مانند ساير صمغ‎ها، به‎هنگام حل شدن در آب، محلول‎هايي چسبنده و ويسكوز توليد می‎كند. این صمغ داراي كاربردهاي دارويي، غذایی و صنعتی است، که برای مثال، به‎عنوان پمادی برای مفاصل متورم، عامل ضد انگل، مسکن دندان درد، اشتهاآور، عامل ضد سرفه، حالت‎دهنده مو و لعاب پوستی در طب سنتی کاربرد دارد. در داروسازي نیز از این صمغ به عنوان عامل امولسیون‎کننده و سوسپانسیون‎کننده به همراه کتیرا و صمغ عربی استفاده می‎شود.

صمغ فارسی يك هيدروكلوئيد غير نشاسته‎اي با ماهیت پلی‎ساکاریدی اسیدی است که قسمت اعظم پیکره اصلی آن متشکل از واحد قندی گالاکتوز همراه با مقدار کمتری آرابینوز (به نسبت تقریبی ۱:۲) است.

صمغ فارسی به‎طور طبیعی از دو بخش‎ محلول (حدود %۳۰)، و نامحلول (حدود %۷۰) تشکیل شده است. بخش محلول به‎راحتی در آب سرد حل شده، در حالی‏که بخش نامحلول آن به‎طور نسبی در آب داغ حل می‎شود. طبق بررسی‎های صورت گرفته، ماده خشک صمغ فارسی متشکل از حدود ۹۵-۹۴ درصد پلی‎ساکاریدها و تقریبا ۶-۵ درصد ناخالصی‎های چربی، پروتئین، اجزای فنولی (تانین‎ها) و مواد معدنی است، که البته با ترسیب الکلی قابل حذف می‎باشند. ویژگی‎های فیزیکوشیمیایی صمغ فارسی به‎طور قابل ملاحظه‎ای متفاوت از صمغ عربی است، که برای مثال علی‎رغم صمغ عربی، این صمغ در غلظت‎هاي پایین نیز محلول‎هایی چسبنده و ویسکوز تولید می‎‎نماید؛ محلول‎های صمغ فارسی ویسکوزیته بسیار بالاتر از محلول‎های صمغ عربی ایجاد می‎کنند. قوام حاصل از این صمغ از کتیرا نیز بیشتر است.

به‎طور متوسط، یک گرم صمغ فارسی می‎تواند حدود ۱۲ گرم آب جذب نماید. این صمغ در محدوده غلظت ۸-۱ درصد تشکیل ژل نمی‎دهد. با این حال، در غلظت‎های بالاتر از ۱۲-۱۱ درصد قادر است یک شبکه ژل حقیقی ایجاد نماید.

توزیع‎پذیری صمغ فارسی در آب به‎طور قابل توجهی با افزایش دما افزایش می‎یابد. برای مثال مشخص شده که در دمای ۳۰ درجه سانتی‎گراد، تنها ۳۰ درصد از کل صمغ محلول بوده، اما افزایش دما تا ۹۰ درجه سانتی‎گراد منجر به حلالیت بیشتر تا حدود ۶۰ درصدِ کل صمغ می‎گردد. همچنین ویسکوزیته بخش محلولِ صمغ فارسی تا دمای ۶۰ درجه سانتی‎گراد به‎طور قابل ملاحظه‎ای تغییر نمی‎کند، اما افزایش دما تا ۹۰ درجه سانتی‏گراد سبب کاهش ویسکوزیته آن می‎گردد. به‎لحاظ رئولوژیکی، دیسپرسیونِ بخش محلول صمغ فارسی در آب، رفتار شل شونده با برش نشان می‎دهد. افزودن نمک‎ها و یا شرایط اسیدی نیز سبب کاهش ویسکوزیته ظاهری صمغ فارسی می‎گردد. دیسپرسیون ۱ درصد صمغ فارسی در آب حالت اسیدی (pH 4.3-4.62) داشته و رابطه عکسی میان pH محلول و رنگ صمغ فارسی وجود دارد، این‎گونه که هر چه رنگ صمغ روشن‎تر باشد، pH محلولِ صمغ بالاتر است. تانین‎ها مسئول رنگ صمغ فارسی بوده و بنابراین هرچه رنگ صمغ روشن‎تر و سفیدتر باشد، محتوای تانین آن کمتر است. محتوای تانین، یک پارامتر محدود کننده در کاربرد صمغ فارسی برای مصارف غذایی و دارویی است.

صمغ فارسی علاوه بر کاربردهای دارویی و سلامتی‎بخش، از اهمیت تکنولوژیکی در محصولات غذایی نیز برخوردار است. از آن جمله می‎توان به کاربرد موثر این صمغ در تولید فیلم‎های خوراکی و پوششی اشاره کرد. در این رابطه، کشیدن مخلوط تهیه شده از بخش محلول در آب صمغ فارسی، گلیسرول و نمک کلرید کلسیم، فیلمی خوراکی بدست داده که از انعطاف‎پذیری بالا، شفافیت و مقاومت کششی بالایی برخوردار است.

صمغ فارسی می‎تواند به‎عنوان یک امولسیفایر غذایی در سیستم‎های امولسیونی همچون امولسیون‎های نوشیدنی (Beverage Emulsions) مورد استفاده قرار گیرد.

با توجه به خاصیت پایدارکنندگی مناسب، صمغ فارسی می‎تواند تا میزان ۷۵ درصدِ کربوکسی متیل سلولز (CMC) در مایونز جایگزین شود بدون آنکه در پذیرش کلی و ویژگی‎های حسی مایونز تولید شده تغییری رخ دهد. کاربرد موثر این صمغ در بهبود خواص رئولوژیکی خمیر نان تافتون، همچنین پایدارسازی سیستم شربت خاکشیر در برابر ترسیب، بهبود خواص بافتی، ارتقای ویسکوزیته و کاهش سینرسیس در ماست پروبیوتیک کم چرب، و جایگزینی نسبی آن با ژلاتین (بخش نامحلول در آب صمغ فارسی) در محصول پاستیل به اثبات رسیده است.

صمغ فارسی به‎دلیل خاصیت چسبندگی در قرص‎سازي، رنگ‎سازي، نساجی (به‎عنوان مثال براي آهار دادن پارچه) و یا عایق کردن سطح لنج ها و قایق ها براي جلوگیري از نفوذ رطوبت استفاده می شود.

به‎دلیل خاصیت چسبندگی بالای صمغ فارسی و قیمت مناسب آن، کاربرد این صمغ در فرمولاسیون انواع کود گیاهی و نیز تولید خوراک دام رو به افزایش است.

منبع: برگرفته از مقالات معتبر علمی

*** فروش آنلاین صمغ فارسی